Tôi cảm thấy tình hình kinh tế của một gia đình thực sự liên quan đến mỗi một người, người trong nhà đều có quyền được biết. Những ai không muốn nói cho con cái biết, là vì không tin tưởng con cái đến mức nào chứ?
Che giấu việc gia đình nghèo khó để con cái được vô ưu vô lo, trừ phi có thể nhanh chóng thoát nghèo làm giàu, nếu không thì cuối cùng cũng không giấu được mãi. Đến khi con cái cần tiền để đi du học, mua nhà, đứa trẻ phát hiện ra sự thật sẽ không thể nào vô tư vô lo được nữa.
Che giấu sự giàu có, con cái không dám cùng bạn bè mua đồ chơi, ăn vặt, thậm chí không dám tham gia ngoại khóa ở trường. Khi đứa trẻ đã đánh mất sự vô lo vô nghĩ của tuổi thơ, đột nhiên phát hiện nhà mình có tiền, mua nổi những món đồ chơi, đồ ăn vặt năm xưa, nó sẽ vui mừng hay bi thương? Khi nó vì sự nghèo khó mà kìm nén bản thân, nó nghĩ rằng nó đang cùng cha mẹ gánh vác trách nhiệm gia đình, cuối cùng lại phát hiện ra đó chỉ là một lời nói dối, điều này không chỉ mang lại sự bi thương, mà còn là sự phẫn nộ nữa.
Đừng tưởng rằng mọi chuyện đều sẽ phát triển theo đúng những gì mình dự tính. Đừng đánh giá quá cao bản thân, cũng đừng đánh giá quá thấp con trẻ.
Tôi nhớ lại hồi nhỏ, khoảng từ năm lớp 5, mỗi tháng mẹ nhận lương xong đều để một tờ giấy viết: Tiền thức ăn xx đồng, tiền điện nước xx đồng... Tiết kiệm xx đồng... Nếu còn dư, mẹ sẽ chia cho tôi một chút, nếu không còn, mẹ sẽ nói với tôi: Hết tiền rồi, tháng này không có phần của con.
Tôi cũng chưa bao giờ đòi hỏi vô lý, thỉnh thoảng thực sự muốn mua thứ gì đó, tôi sẽ đi tìm mẹ thương lượng, mẹ tôi sẽ lấy tờ giấy đó ra, tính toán lại. Nếu có thể bòn mót được một chút từ khoản nào đó thì tôi sẽ đi mua, nếu không nặn ra được thì tôi sẽ không mua nữa.
Bạn học có đồ chơi vui, đồ ăn ngon, tôi sẽ ngưỡng mộ, nhưng không cảm thấy mình cũng nhất định phải có. Vì tôi biết mẹ tôi làm việc vất vả như vậy kiếm được bao nhiêu, chi phí sinh hoạt một tháng của gia đình tôi cũng rõ, tiết kiệm được bao nhiêu tôi cũng biết. Mẹ cũng đã nói từ sớm rằng tiền tiết kiệm chỉ được đụng đến khi nhà có việc lớn, không phải để cho tôi tiêu xài phung phí.
Sau này thu nhập của mẹ tăng lên, trong nhà dần dần có của ăn của để, tiền tiêu vặt mẹ cho tôi cũng nhiều hơn. Bà nói: "Nuôi con không thành vấn đề, chu cấp cho con ăn học cũng không thành vấn đề, con cứ việc nỗ lực học, nhưng những việc phí phạm tiền bạc thì chúng ta không kham nổi, nhà mình không có khoản tiền đó."
Tôi vẫn luôn ngoan ngoãn đi học, sống cuộc sống của một nữ sinh bình thường, đối với tiền bạc luôn rất tỉnh táo, không tiêu xài bậy bạ, cũng không bủn xỉn.
Có lần kỳ nghỉ về nhà, tôi đeo một chiếc ba lô mới, cũng chẳng phải hàng hiệu gì, khoảng hơn 1 triệu, mẹ hỏi ở đâu ra, tôi bảo tiết kiệm tiền sinh hoạt phí để mua. Mẹ tôi nói: "Con cần gì thì cứ nói với mẹ, cái gì mua được mẹ sẽ mua cho con, con không được nhận lung tung đồ của người khác, biết chưa? Còn nữa, đừng có nhịn ăn tiết kiệm tiền cơm, mẹ nuôi nổi con." Tôi bảo mẹ mua cho cái Chanel đi, bà hỏi cái gì cơ? Tôi nói túi xách hơn 100 củ. Mẹ tôi bảo: "Những lời vừa nãy không tính nhé, mẹ không nuôi nổi con."
Mãi sau này bà làm ăn phát đạt, tôi cũng đi làm rồi, bà sẽ nói cho tôi biết bà có bao nhiêu tiền, nói xong liền bảo: "Con trưởng thành rồi, tiền của bà già này không liên quan gì đến con." "Ồ, thế là chúng ta từng đồng cam cộng khổ nhưng giờ không thể cùng chung phú quý rồi nhỉ." Mẹ bày tỏ: Chênh lệch giàu nghèo lớn quá thì không tiện cùng chung phú quý đâu.
Sau này việc làm ăn không suôn sẻ, lại hết tiền, rồi thị trường khởi sắc, bà lại kiếm được tiền, những điều này tôi đều biết cả, số dư thẻ ngân hàng của bà không bao giờ giấu tôi. Khi bà có tiền, những món đồ bà tặng tôi, tôi nhận một cách an tâm thoải mái; khi bà cần tiền gấp, toàn bộ tiền tiết kiệm của tôi được giao nộp một cách dứt khoát nhanh gọn. Nếu bà không nói cho tôi biết gì cả, làm sao tôi có thể cùng bà đồng cam cộng khổ...?
Hiện tại tôi cũng có con gái rồi, lúc con bé học mẫu giáo, tôi đã nói cho con biết chúng tôi có bao nhiêu tiền, còn giúp con quy đổi ra thành có thể mua được bao nhiêu cái kem ốc quế KFC để giúp con dễ hiểu. Con bé không có khái niệm về những con số trên 100, chỉ cảm thấy chúng tôi siêu giàu, vì có thể mua được siêu nhiều kem. Sau đó tôi bắt đầu dần dần nói cho con biết, mỗi tháng chúng tôi bắt buộc phải tiêu bao nhiêu tiền mới có thể duy trì cuộc sống, đều là tiêu vào những việc gì, và để có được những đồng tiền này, tôi cần phải bỏ ra bao nhiêu sức lao động.
Lúc 5 tuổi, con bé cùng tôi ăn mì ở cửa nhà, ông chủ bảo 60 nghìn một bát, con bé nói: "Sao đắt thế ạ, bát mì hôm qua cháu ăn có 45 nghìn thôi." Nói xong còn quay đầu hỏi tôi: "45 nghìn ít hơn 60 nghìn đúng không mẹ?" Ông chủ phì cười, nói nhà chú bán là mì thịt bò, còn có thể cho con thêm một ít thịt bò nữa. Mì được dọn lên, quả thực nhiều thịt hơn của người khác.
Tiền mừng tuổi của con bé đều do con tự bảo quản, để trong ngăn kéo bàn học. Năm nay đếm lại, đã có hơn 10 triệu rồi, tôi đưa cho con một tấm thẻ ngân hàng, dẫn con đi gửi tiền, nói cho con biết một số kiến thức cơ bản về ngân hàng. Con hỏi: "Tại sao tiền của con lại phải viết tên mẹ? Có biến thành tiền của mẹ không?" "Ừm, mẹ cũng muốn thế lắm." Tôi nói: "Mật khẩu là sinh nhật của con mà." Con bé nói: "Mật khẩu mẹ biết, tên trên thẻ cũng là mẹ." Sau đó con bé bỏ thẻ vào túi xách của mình, nói phải cất thẻ cho kỹ. Tôi nói: "Mẹ cầm căn cước công dân báo với cô ở quầy là mất thẻ, sau đó có thể rút tiền ra được rồi. Nhưng mẹ sẽ không đụng đến tiền của con nếu chưa có sự đồng ý của con." Con bé rất hoảng sợ về chuyện này, đã xác nhận với tôi mấy lần xem tôi có thể tin tưởng được không.
Con bé nói tiền của nó phải tiết kiệm để học đại học, tôi bảo tiền học đại học mẹ sẽ lo; con bé nói lớn lên muốn mua máy tính, tôi bảo con lên đại học mẹ sẽ mua cho con; con bé nói lớn lên muốn mua nhà, cái này thì mẹ không giúp được rồi, nhà của mẹ là của mẹ, nhà của con thì vẫn phải tự con mua thôi.
Con bé rất "thờ ơ" với tiền bạc. Rửa bát một lần kiếm được 30 nghìn, một tháng kiếm được 500 nghìn là không rửa nữa, bảo tiền đủ rồi. Có lần đi siêu thị, tôi hỏi con có muốn mua gì không? Con bé nghĩ ngợi một lát, bảo không, và quả nhiên không mua gì cả. Con bé cũng sẽ mời bạn thân uống sữa chua, mua đồ ăn ngon ở tiệm bánh ngọt trước cổng trường luôn mua cho tôi một phần. Đây cũng là lý do tại sao tôi ăn kiêng giảm cân luôn thất bại.
Có một ngày tôi than mệt quá chẳng muốn làm việc gì nữa, con bé chạy bình bịch về phòng lấy thẻ đưa cho tôi, nói mẹ nghỉ phép đi, tiền của con cho mẹ hết. Tôi cảm động đến mức rơi cả nước mắt già nua.
