Có ba mẹ nào không bao giờ nổi giận với con cái, ngay cả khi nó làm vỡ bát không?

Mình không biết các ba mẹ khác như nào. Nhưng mẹ mình thường nói "giải quyết sự việc chứ không công kích con người". Mình đã phải mất hơn hai mươi năm mới hiểu được năm chữ này xa xỉ đến nhường nào.

Năm mình 5 tuổi, mình đã vẽ kín cả một mảng tường ở nhà. Mình vẽ Ultraman đánh quái vật, đuôi của quái vật quấn qua chỗ công tắc đèn, kéo dài mãi đến tận sau lưng ghế sofa. Mẹ mình đi làm về và nhìn thấy. Bà đứng trước bức tường đó nhìn một lúc, không biết đang nghĩ gì, còn mình thì bắt đầu hoảng hốt, sợ hãi đứng nép sang một bên, chờ đợi bị tét mông. Hồi lâu sau, bà ngồi xổm xuống, chỉ vào Ultraman và nói: "Con vẽ mắt của nó bị lệch rồi."

Bà lục tung hộp bút màu nước của mình , rút ra một cây bút màu bạc đưa cho mình : "Dùng cái này, vẽ một tia laser đi. Tia sáng nên là màu bạc, màu vàng kia của con không phải là laser đâu, giống như Ultraman đang đi tè vậy."

Mình rất sợ mẹ đang nói mát nên cứ đứng đực ra không dám nhúc nhích. Mẹ liền kéo tay mình để tô hoàn thiện bức vẽ, rồi nói: "Vẽ đẹp đấy. Nhưng lần sau con hãy vẽ lên giấy nhé, giấy thì có thể cất đi được, còn tường thì không. Lỡ sau này lớn lên con không thích Ultraman nữa thì lại phải sơn lại tường, phiền lắm." Cảnh tượng đòn roi mà mình mường tượng đã không xảy ra, mẹ chỉ điềm tĩnh bảo mình cần cải thiện chỗ nào, việc gì không được làm, và tại sao lại không được làm vậy. Bức vẽ Ultraman trên bức tường ấy đã nằm trong phòng khách nhà mình suốt 4 năm trời. Cho đến khi mình lên lớp 3 và cả nhà chuyển đi, mẹ mới tự mua một thùng sơn trắng về và cẩn thận sơn lại ba lớp.

Năm chuyển nhà đó mình 9 tuổi và đã bắt đầu học vẽ phác thảo. Câu nói "tỷ lệ không đúng" của mẹ năm xưa, lúc này mình đã có thể hiểu được rồi. Mình vẫn luôn nhớ mãi chuyện này, nhớ sự nghiêm túc của bà khi ngồi xuống ngắm nhìn bức tranh của mình. Trọng tâm trong cách mẹ nuôi dạy mình là gì? Đó là bà không bao giờ đưa ra kết luận đánh giá con người mình mỗi khi mình mắc lỗi. Bà không bao giờ vì một sự việc mà đi chê trách nhân phẩm của mình , bà chỉ nói "Chuyện này liệu có cách giải quyết nào tốt hơn không?" hay "Việc này, con sơ ý quá". Việc có thể sai, nhưng con người thì không được chối bỏ. Bà chưa bao giờ phủ nhận con người mình .

Hồi cấp hai mình từng say mê một trò chơi điện tử. Thành tích học tập sụt giảm, từ top đầu lớp rớt xuống tận hạng hai mươi mấy. Giáo viên chủ nhiệm gọi điện về nhà, bảo dạo này tâm trí thằng bé hơi xao nhãng, phụ huynh chú ý một chút. Cúp điện thoại xong, mình tưởng giông bão sắp kéo đến rồi. Mẹ mình ngồi trên ghế sofa một lát, sau đó đứng dậy bảo: "Đi thôi, ra ngoài ăn đồ nướng."

Mình ngồi ở quán đồ nướng, qua lớp khói nóng của món cà tím nướng, chờ đợi bà "phán quyết". Bà cắn một miếng xiên thịt, rồi bảo mình :

"Cô giáo nói không sai, thành tích của con đúng là sa sút rồi. Con thấy nguyên nhân là do đâu?"

Mình đáp do chơi game nhiều quá.

Bà nói: "Vậy con thấy, điểm số quan trọng hơn, hay game quan trọng hơn?"

Mình chần chừ một thoáng, rồi thành thật đáp "Game ạ". Bà bật cười, cười rất sảng khoái.

"Thế thì con cứ chơi đi. Nhưng con phải hiểu rõ một chuyện, với điểm số hiện tại của con, sau này có thể con sẽ không đỗ được vào ngôi trường tốt mà con muốn. Hậu quả này, con có thể chấp nhận được không?"

Mình sửng sốt. Mẹ không hề nói "Sau này mày sẽ thành kẻ bỏ đi", cũng không nói "Bố mẹ vô cùng thất vọng về con". Mẹ đang nói với mình về quan hệ nhân quả, giống như đang trò chuyện với một người trưởng thành, giao toàn quyền quyết định vào tay mình .

Tầm một tuần sau đó, mình tự mình xóa game. Không phải do ai ép buộc, mà là do mình tự nhẩm tính lại, với thứ hạng lúc đó của mình , quả thực mình không thể thi đỗ vào trường cấp ba mà mình muốn.

Điều bà dạy là "Hãy tự suy nghĩ rõ ràng về hậu quả, rồi con tự chọn lựa".

Câu nói này sau đó đã được mình áp dụng rộng rãi vào nhiều lĩnh vực khác. Kết bạn, tìm việc, làm dự án - trước tiên bạn phải tự đứng vững trên đôi chân mình, thì mối quan hệ của bạn với người khác mới có thể lành mạnh và cùng có lợi.

Bà không dạy mình cách làm một đứa trẻ ngoan ngoãn biết vâng lời. Bà đã dạy mình cách làm người.