Con trai tôi hồi nhỏ cũng là một đứa trẻ không có khái niệm về tiền bạc, chỉ cần là đồ nó muốn, về cơ bản chúng tôi đều đáp ứng. Bình thường thu nhập của chồng lo chi phí ăn uống sinh hoạt cho cả nhà, thu nhập của tôi chủ yếu để hai mẹ con tiêu, thế nên tiền nong trong tay vẫn khá dư dả.
Giữa mùa đông giá rét, cherry hơn hai trăm ngàn nửa cân, bảo mua là mua ngay. Cho đến khi dịch bệnh xảy ra, tôi thất nghiệp. Chồng tôi tuy có đưa tiền tiêu vặt, nhưng tôi và con trai chắc chắn không thể tiêu tiền thoải mái như trước kia nữa. Làm thế nào để con trai nhận ra vấn đề này đây, đứa trẻ 10 tuổi, chỉ nói suông chắc nó cũng không hiểu. Sau đó, tôi đã nghĩ ra một cách. Tôi bảo với con, mẹ thất nghiệp rồi, không có việc làm, không có thu nhập. Một mình bố phải nuôi cả nhà, rất vất vả. Bố cho chúng ta mỗi ngày năm trăm ngàn tiền tiêu vặt, mỗi ngày chúng ta không được tiêu quá số này, số tiền này, con giữ nhé.
Hôm đó đi mua hoa quả, tôi đưa tờ năm trăm ngàn đó cho thằng bé cầm. Nó rất vui, ôm khư khư năm trăm ngàn trong người như đang ôm một món tiền khổng lồ, vui vẻ kéo tôi đi siêu thị. Chúng tôi chọn một ít măng cụt, một ít cam, dưa hấu, lại lấy thêm một quả dưa lưới, đây đều là những thứ ngày thường nó thích ăn. Đến quầy thanh toán, bốn trăm sáu mươi ngàn! Thằng bé giật mình kinh ngạc: Đắt thế cơ à?! Có khi nào tính nhầm không? Tôi bảo, con tự cộng lại thử xem. Nó cộng lại một lượt, đúng là nhiều như vậy. Tôi hỏi: Lúc mua con không nhìn giá à? Nó nói, con đi mua đồ trước giờ chưa bao giờ nhìn giá cả. Tôi nghĩ lại, đúng thật, ngày thường có bao giờ để nó phải bận tâm chuyện này đâu, vào siêu thị nó muốn lấy gì là lấy nấy.
Ra khỏi siêu thị, tôi hỏi nó còn thừa bao nhiêu? Nó nói còn bốn mươi ngàn. Tôi bảo, trưa nay nhà mình ăn gì? Nó bảo muốn ăn McDonald's. Tôi nói bốn mươi ngàn vào McDonald's thì đến một suất ăn combo cũng không mua nổi. Nó bảo: Đắt vậy cơ à? Tôi nói không tin con cứ tự vào xem. Đúng lúc trước cửa nhà có một quán McDonald's, bình thường chúng tôi cũng hay ăn. Tôi rất đường hoàng dẫn nó bước vào, để nó nhìn thực đơn trên màn hình. Nó tính toán một hồi, quả thực ngay cả một suất combo cũng không mua nổi, cùng lắm chỉ mua được một cái burger
Nhưng bình thường ăn McDonald's nó ăn ít nhất cũng phải hai cái hamburger. Tôi hỏi nó làm sao bây giờ? Lẽ nào trưa nay chúng ta nhịn đói? Nó suy nghĩ một lúc, nói, biết thế nãy đã không mua đống hoa quả kia. Trong điện thoại tôi có tiền, tôi thực sự đã sắp không nhịn được mà nói ra rằng, muốn ăn thì cứ ăn thôi. Tôi suy nghĩ lại, cuối cùng nói: bốn mươi ngàn thì ăn theo kiểu bốn mươi ngàn, chúng ta đi mua mấy cái bánh bao, chắc là tiêu không hết đâu. Thật ạ? Con trai nghe tôi nói thế, hai mắt sáng rực lên. Ừ, thật mà, đi thôi, đi mua bánh bao. Hai mẹ con tới một tiệm bánh bao, mua 3 cái bánh bao, hai mẹ con cứ thế ngồi xổm bên lề đường ăn.
Vừa ăn, tôi vừa nói với con trai: Con thấy không, năm trăm ngàn nhìn thì có vẻ nhiều, nhưng thực ra không mua được bao nhiêu cả, đúng không, chỉ mua vài cái bánh bao, vài loại hoa quả là hết nhẵn. Con trai liên tục gật đầu. Tôi lại tiếp tục, vì vậy, chúng ta tiêu tiền phải biết tính toán, có bao nhiêu tiền thì làm việc bấy nhiêu. Bố đưa cho chúng ta năm trăm ngàn này, là tiền ăn cả ngày của chúng ta, mua hoa quả tiêu mất phần lớn rồi, thì những thứ khác sẽ không mua nổi nữa. Con trai nói: Vâng, hôm nay con không nên mua nhiều hoa quả như thế. Tôi nói, hoa quả cũng cần phải mua, nhưng khi chúng ta chỉ có năm trăm ngàn, chúng ta có thể mua một số loại trái cây đúng mùa, giá bình dân. Con xem, mấy quả cherry của con đã mất hơn hai trăm ngàn rồi, cherry mua vào mùa này đắt lắm. Con trai liên tục gật đầu.
Tôi nói tiếp, khoảng thời gian này đều để con giữ tiền nhé, nhà mình ăn gì đều do con quyết định. Ngày hôm sau, khi hai mẹ con đi siêu thị, lúc mua đồ con trai đã bắt đầu biết kén chọn, cầm một món đồ lên, xem giá, rồi lại tính xem trong giỏ hàng đã hết bao nhiêu tiền, sau đó mới quyết định có mua hay không.
Lúc đó nhìn thấy cảnh này tôi cũng có chút xót xa, tôi cũng không muốn nhìn con mình tỏ ra lúng túng, túng thiếu như vậy, chẳng phải tôi nên đáp ứng mọi thứ cho nó sao? Để nó được vui vẻ, vô lo vô nghĩ. Nhưng nghĩ lại, là con của một gia đình bình thường, không nên tạo cho nó một thế giới ảo tưởng cứ đòi là được, mà phải đồng hành cùng nó, nhận thức thế giới chân thực, và học cách sống ung dung, trí tuệ trong thế giới đó.
Dần dần việc tiêu tiền của thằng bé trở nên có kế hoạch hơn, khi nhìn thấy đồ mình không mua nổi, nó cũng không cảm thấy ngại ngùng, mà chỉ ung dung đối mặt. Sau này, tôi lại đi làm, có thu nhập, túi tiền lại rủng rỉnh, tiêu tiền lại có phần hơi mạnh tay, ngược lại thành ra con trai lại thường xuyên phải khuyên can tôi.
Có lúc, tôi không muốn nấu cơm, tôi bảo chúng ta ra phố ăn hàng đi. Con trai như một ông cụ non bảo tôi: Chẳng phải ngày lễ tết gì, thà ở nhà mỗi người nấu bát mì ăn còn hơn. Đi qua cửa hàng hoa quả, nhìn thấy cherry, tôi bảo mua một ít nhé. Con trai nói, thứ đó có khác gì quả mận đâu, một hai trăm ngàn mua được có tẹo, thà mua ít sườn heo còn hơn.
Con trai hiện giờ đã học cấp 2 rồi, so với bạn bè cùng trang lứa, thằng bé đặc biệt có ý thức về tiền bạc. Có những lúc bạn học rủ đi lên phố chơi, nó không chịu đi. Tôi hỏi nó tại sao không đi? Nó bảo đi một chuyến, vừa chơi game, vừa ăn uống, mất toi mấy trăm ngàn. Tôi sợ nuôi nấng nó thành tính keo kiệt, có phần hối hận vì đã để nó hiểu khái niệm tiền bạc từ quá sớm.
Thực tế chứng minh là tôi đã lo xa rồi. Kỳ nghỉ hè năm ngoái, nó đi theo huấn luyện viên đến tỉnh khác tham gia thi đấu, khi về huấn luyện viên khen ngợi nó với chúng tôi hết lời. Giữa mùa hè oi bức, chỗ đó lại cực kỳ nóng, những đứa trẻ khác đều ra máy bán hàng tự động để mua nước, giá cả ở đó đắt gấp đôi so với siêu thị. Nó tự dùng điện thoại tìm kiếm, siêu thị gần nhất cách đó chưa tới 600m. Nó tự đi siêu thị mua một thùng nước khoáng, mang về phát cho mỗi người một chai. Huấn luyện viên đặc biệt cảm động, nói nó rất hiểu chuyện.
Lúc về, nó còn mua tặng cho tôi và bố nó mỗi người một bộ đồ thể thao. Tôi vừa thử đồ, vừa bảo, con mua cái này làm gì, đắt thế, một bộ phải mấy trăm ngàn cơ mà. Nó bảo, khó khăn lắm mới đi xa một chuyến, kiểu gì cũng phải mang chút quà về cho bố mẹ chứ.
Tôi nói, chuyến đi này của con tiêu mất chừng 3 triệu rồi nhỉ (tiền đi lại và ăn ở là do chúng tôi trả), để mẹ thanh toán lại cho con nhé. Nó bảo không cần, con vẫn còn tiền mừng tuổi, con chi tiêu những thứ nằm trong khả năng mua được của con mà. Giây phút ấy chợt nhận ra, con trai đã thực sự khôn lớn rồi.
