Hồi nhỏ, bố thường đưa tôi đi du lịch. Không cần đi chỗ nào xa, chỉ là công viên ở thành phố của mấy tỉnh bên cạnh. Lúc đó tôi tầm bốn năm tuổi, chẳng hiểu biết gì. Bố tôi chỉ vào một ngôi tháp và bảo, đây là kiến trúc cổ, có lịch sử mấy trăm năm. Tôi hỏi bố, mấy trăm năm là bao lâu. Bố nói, là rất lâu rất lâu. Tôi bảo, còn lâu hơn cả ngày hôm qua sao? Bố đáp, lâu hơn ngày hôm qua nhiều lắm. Tôi không hỏi thêm nữa. Lúc ấy tôi chỉ quan tâm dưới tháp có bán kẹo bông gòn hay không. Bố mua cho tôi một cây. Tôi vừa ăn kẹo bông gòn, vừa nhìn tháp. Tháp là cái gì thì tôi không nhớ, nhưng kẹo bông rất ngon thì tôi vẫn còn nhớ rõ.
Sau này tôi hỏi bố, bố đưa con đi xem tháp mà con chẳng hiểu gì, bố không thấy là đi mất công sao. Bố bảo, không mất công. Con được ăn kẹo bông gòn, rất vui vẻ. Vui vẻ chính là ý nghĩa. Không phải để con nhớ được tháp đó thuộc triều đại nào. Con nhớ ngày hôm đó rất vui là được rồi.
Sau này khi lớn lên, tôi đã đi qua rất nhiều nơi. Có những nơi không nhớ nổi tên, nhưng lại nhớ ngày hôm đó đã ăn gì, ở cùng ai, thời tiết ra sao, có cười hay không. Những chuyện đó chẳng liên quan gì đến du lịch, nhưng lại liên quan đến ý nghĩa.
Trẻ mấy tuổi đưa đi du lịch mới có ý nghĩa? Tôi muốn nói rằng, bạn đưa con ra ngoài, không phải để con ghi nhớ các điểm tham quan. Con sẽ tự nhớ những gì mình muốn nhớ. Có thể là một chú mèo ven đường, có thể là bể cá trong sảnh khách sạn, có thể là que kem bạn mua cho con. Những thứ đó không có trong lịch trình, nhưng con lại nhớ được.
Con nhà chị gái tôi, lúc ba tuổi được đưa ra biển. Thằng bé không dám dẫm lên cát, sợ đau, sợ bẩn. Toàn bộ chuyến đi đều bắt bố bế, chân không chạm đất. Về nhà hỏi thằng bé, ra biển có vui không. Thằng bé bảo, vui. Hỏi chơi gì rồi. Thằng bé nói, bố bế. Thứ thằng bé nhớ không phải là biển, mà là được bố bế. Vậy là không uổng công đi.
Khi con còn nhỏ, bạn đưa con ra ngoài, người mệt là bạn. Con có thể không nhớ đã đi đâu, nhưng sẽ nhớ cái cảm giác "được qua đêm ở ngoài cùng bố mẹ". Cảm giác đó không phải dạy mà có, là do ở mà thành. Bạn đưa trẻ đi ở khách sạn một lần, trẻ sẽ nhớ trong phòng có tivi, giường rất to, rèm cửa kéo lại tối om. Cái bóng tối đó, khác với bóng tối ở nhà. Là bóng tối xa lạ. Trong cái bóng tối xa lạ đó, có bạn ở đó. Con sẽ không sợ.
Hồi nhỏ có một lần đi chơi, nửa đêm tôi tỉnh giấc ở khách sạn, không tìm thấy công tắc điện, tối đen như mực. Tôi gọi một tiếng bố. Bố đáp lại một tiếng, bảo, có bố đây. Thế là tôi lại ngủ tiếp. Sáng hôm sau tỉnh dậy, bố hỏi tôi có biết công tắc ở đâu không. Tôi bảo không biết. Bố nói, ngay cạnh gối của con đấy. Tôi ồ lên một tiếng. Sau này mỗi lần ở khách sạn, tôi đều sờ thử xem công tắc nằm ở đâu trước tiên.
Con quá nhỏ, không có tư duy nhận thức, đi chơi vừa mệt lại vừa không có thu hoạch. Thu hoạch không phải là trẻ nhớ được mấy điểm tham quan, mà là bạn đã cùng trẻ trải qua vài ngày. Trong vài ngày đó, các bạn cùng nhau ăn sáng, cùng chờ xe, cùng ngắm một ngọn tháp mà con không hiểu gì. Con nhìn tháp, bạn nhìn con. Khi con nhìn tháp, ngọn tháp không quan trọng. Khi con nhìn tháp, bạn đang ở bên cạnh. Con biết bạn ở bên cạnh. Cái sự biết đó, chính là thu hoạch.
Sau này khi lớn lên, con có thể sẽ quên mất ngọn tháp đó. Nhưng trẻ sẽ nhớ, có một buổi chiều, nắng rất gắt, con đứng dưới tháp, tay cầm kẹo bông gòn, bên cạnh có một người đang đứng. Người đó không giục con đi, không hỏi trẻ có nhớ gì không, mà chỉ đứng đó. Đứng chờ con ăn hết cây kẹo bông đó.
Đó chính là ý nghĩa. Không phải là vấn đề mấy tuổi. Đó là vấn đề bạn có đứng bên cạnh hay không. Bạn đứng bên cạnh, con mấy tuổi đi cũng có ý nghĩa. Bạn không đứng bên cạnh, mười tám tuổi trẻ đi Paris thì khi về cũng chỉ là một cuốn album ảnh, lật xong rồi quên.
Ngày hôm đó bố tôi đã đứng dưới tháp rất lâu. Đợi tôi ăn xong kẹo bông, đợi tôi ngẩng đầu nhìn tháp, đợi tôi nói "đi thôi". Bố bảo "ừ". Không nói "con nhớ kỹ chưa". Không nói "tháp này có hàng trăm năm lịch sử con có biết không". Không nói "bố dẫn con ra ngoài một chuyến chẳng dễ dàng gì". Bố chỉ nói "ừ". Chữ "ừ" đó, tôi đã nhớ rất lâu. Lâu hơn cả ngọn tháp kia.
